Региональное информационное агентство
поиск по статьям и новостям

​ГIалгIай мотт дийна лоаттабаь саг

17.07.2017, 15:55      Новости Магаса

МоллагIча къаман мотт ла, нагахьа санна из даим бувцаш ца хилча. Дешаш кIезиг-кIезига дицлуш дIадоал, дIабувцачар шеклелхаш бувц, юххера безаме, дега тоам беш из бувца ховш болча наьха фу хадарга кхоач. Цох оал-кх, мотт беннаб. Дуккха метташ моццагIе дайна хургдар, тайп-тайпарча ханашка царех дог лазаш, уж дийна лоаттадеш бола нах хиннабецаре. Цу тайпарча нахах цаI вар 80-гIа шераш хьатIакхаччалца, «Сердало» газета керттера редактор хинна Тебоев Iабазбика Тухан. Газет мел дешача хана, айса из Iодиллале массаза цун редактор малав хьожаш оамал яр са. ЙIаьххача хана редактор яхача оагилга чура дIа ца йоалаш латтар Тебоев яха тайпан цIи. Болх бе ховш вола журналист из хилара тешал деш дар из масал.

1980 шера университета филологически факультета къаман отделени яьккхача, Сурхо тIарча школе цхьан шера болх бу аз. Цул тIехьагIа газете балха ваха ловш (из дар 1981 шера июль бетта), «Сердало» газета редакце вахар, цига се балха дIаэций хьажа.Из яр В.Маяковске цIерагIча урам тIа хиннача Кепайоазон цIен ялхлагIча этажа тIа. Иштта хоза яьча гIишлон тхов кIалха айса болх бергба аьнна дагадессача а, боккха салоIам хулар сона. Редактора со дика тIаийцар. МагIарча пенагахьа букъ болаш, доккхача IажагIча истола хьатIахайна вагIар юкъ-юкъе дикка кIайбала болабенна корта бола, цIе бос, доккхо бIаргаш дола къонах. Цу истолах хьалхашкара дIатIахетта цхьаькха зIамига истол латтар, шинна оагIорахьара хьатIаовттадаь гIандаш долаш. Со чуваьлча хьалъайвенна, Iохар дийхар цо. ЛаьгIо кIур хьалъухаш улла гIаьле хьа а ийца, хаттараш де волавелар. Мичара ва, мичахьа деша ваьгIав, царех тарра кхыдараш хийттачул тIехьагIа аьлар:

— ГIалгIай меттала язде хой хьона?

— Хов, — жоп делар аз.

Кхы дош ца оалаш, ший истолах йоаллача кнопка тIа пIелг тоIабаь, секретаршага чувехийтар культура отдела заведующи. Цу хана эггара хьалха вайра сона Абадиев Бек. Чувехара бахьан дIа а дийца:

— МоллагIа цхьа декхар тIадиллал цунна, язде хой хьажа. Цо из толамца кхоачашдой, балха хьаэцаргва вай культура отдела корреспондентал,- аьлар керттерча редактора.

Яьсса латтача 613 кабинета дIоагIаш хьа а денна, цу чу дIачувахийтар со. ТIеххьа чувенача Абадиевс истола тIа Iойиллар «Палочки ботулизма» аьнна цIи йола статья. Йоккха-м яцар из, 2-3 оагIув хиллал мара.

— Шаьрача, нийсача меттаца Iа цунна таржам дой, аз балха хьаэца могавергва хьо,- аьлар Бека. Со цу чу вита, дIавахар.

Iо а хайна, таржам де волавелча, аз сай метта юкъе вIалла ца леладаь дешаш а тIехьа нийслора укхаза, хIаьта а керттера маIан дута а дуташ, гIалгIаша дIабувцача меттаца таржам дир аз цу йоазонна. Из, цхьа-ши ди доаллаше, арадаьлар, сох гIалгIай керттерча газета корреспондент хилар. Цхьан шера совгIа из болх бича кIеззига лакхвир со, хIанз сох хилар газета воккхагIвола корреспондент, алапи тIатехар.

Иштта хилар Тебоев Тухан сона вовзар. Балха-м дIаийцавар со, бакъда школера мукъавалийтацар. Цу хана университет яьккха хьехархо, цун безам бале а беце а, кхаь шера школе болх бе безаш вар. Наьсарен районо заведующе I. Ужаховс вIалла дIатIаэца тиганзар са дехар. Тухана каьхат яздир Нохч-ГIалгIай сердалон министрага С.Мовтаевга, ер саг редакцена эшаш ва, йиш яле мукъавалийта, аьнна. Цул тIехьагIа кхоачашхилар са уйла.

Тебоев Iабазбика Тухан ваь хиннав 1923 шера МагIалбика района Юкъерча Ачалкхе. Цун нана Булгучева Зали Йоккхача Ачалкхе а Алхасте а бахача цу тайпан нахах хьаяьнна хиннай. Вай Сибре дигале (1930), Буро тIарча юххьанцарча школе деша ваьгIав из. Дийшад цигарча педрабфаке. Мохк бохабаьчул тIехьагIа Кустанаера сайранара партшкола йоаккх, Алма-Атерча тикай директорий курсаш деш. Юкъера школа цо чакхйоаккх 1958 шера Наьсаре. ДIахо цо деш КПСС ЦК Роcтоверча лакхарча партийни школе. Балха юхьиг дIайолаеш, мохк бохабале «Сердало» газета литсотрудника гIонча волаш болх баьб Тухана. Цу хана 18 шу даьнна зIамига саг хиннав из. Цо даь балхаш дувцаш хилча, ала деза из хиннав: Пригородни района комсомола секретарь (1942), КПСС Нохч-ГIалгIай обкома инструктор (1943-1944), Урицки райпромкомбината балха заведующи, цигарча РИКа Iобахьийтача наьха отдела заведующи, складашка заведующи, товараовед, тикай директор волаш (1944 -1957). Цу заман чухь цо болх мишта баьб дика хьагойташ я, Кустанайски областа мах бара урхаллен кулгалхочо Д. Кобас Тухана язъяь характеристика. Цу тIа да укх тайпара мугIараш: «…Нов. Тебоева кулгалдеш йолча коллективо (Тухан цу хана №2 йолча хозрасчётах болх беча тика директор хиннав – С.А.) даим кхоачашъю товар тIадарца а дохкарца а ювзаенна план. Боккха болх чакхбаьккхаб эри дада лаьтташ оахаш бола нах Iалашбеча. Дика болх барах, паччахьалкхен совгIат а « 1957 шерара советски мах бара отличник» яха седкъа а бала оттаваьв…»

Цар дезале цул совгIа кхы а кхо воша хиннав. Цхьабараш, вай мохк лорабеш, Сийлахь-боккхача Даьймехка тIем тIа лаьттаб. Масала, эггара воккхагIвола Тархан зIамагIвола политрук волаш, моастагIашта духьаллаьттарех ва. Сталинград лораеш тIемаш дарах тийнна паччахьалкхен совгIаташ а да цун. ТIехьагIа денал долча тIемахочох хул парте Наьсарен райкома хьалхара секретарь. Вож ши воша – Бийсолтеи Султани — Туханал зIамагIа вар. Бийсолта МагIалбика ПУЖКХ балха хилар, Султан къахьегаш хилар цигарча кинофикаце даькъе.

Сибре бигача хана, уж баьхаб Казахстана Кустанайски областа Урицки районе. Цига 1947 шера Тухана саг йоалаю. Цун фусам-нана хул Мальсагова Любайх. Из ше Аьлтий- Юртара яр. Таханарча дийнахьа Люба йоацаш я, из кхалхай 2005 шера. Цар ялх дезалхо ва. Пхи воIи цхьа йоIи. Фаьлгашка бувцарех тара ба уж. Цар массане чакхъяьккхай Шолжа-ГIалий тIара №38 йола юкъера школа. Берригаш тахан болаш ба, могаш-маьрша а вай республике а цул арахьа а къахьегаш ба. ВоккхагIвола Сафар гIишлонхо хиннав, хIанз пенсе вахав. Тамара «Ингушэнерго» яхача объединене къахьегаш я. Жабраил Нохч-ГIалгIай телевидене оператор хилар цхьан юкъа. Цигарча наха а из вовзача гIалгIашта а чIоагIа дукха везаш а вар. ГIалгIай республика хьаяьчул тIехьагIа, ший йиша йолча объединене болх а баь, пенсе вахав. Мухьмад ветеринарни даькъе къахьегаш ва, Буро тIара юртбоахама институт чакхъяьккхачул тIехьагIа. Тамерлан «Ингушэнерго» лораеча нахаца ва. Эггара зIамагIвола ИбрахIим вахаш а болх беш а Шолжа-ГIалий тIа ва. Иштта кхийнаб Тебоев Тухана дезал, из ше дика хиларга хьежжа дика а болаш.

1957 шера май бетта цIабоагIа уж Казахстанера. МагIалбикерча Картофельни оалача моттиге баха ховш, бакъда цига цхьа шу мара даккхац цар. Тухани цун дезали Шолжа-ГIалий тIарча Калинина цIерагIча поселке дIаболх. Цу хана денз, Нохч-ГIалгIай республика йоххалца, цига а бах. Уж цIабаьхкача шера юха арадувла долалу къаман керттера газет «Сердало». ВIашагIтохаш бар цига болх бергбола нах. Тебоев Тухан хьожаву геттара бехктокхамерча балха тIа, цох хул партийна вахарах яздеш йолча отдела заведующи. Цу хана керттерча радакторалла хьожаву Льянов Керама Мустафа. Шин-кхаь шера из болх баьчул тIехьагIа, Тухан хьожаву Нохч-ГIалгIай радиои телевиденеи коррсета заведующел, тIаккха редакторал, воккхагIволча редакторал, керттерча редакторал. 1969 шера цох хул СССР радиои телевиденеи Нохч-ГIалгIайче гIолла вола корреспондент. ДIахо юха а цул хьалха ше баьча балха тIа вода.

1973 шера Шолжа-ГIалий тIа гIалгIай митинг хинначул тIехьагIа дукха ха ялале, «Сердало» газета керттера редактор Льянов Мустафа пенсе вода, цох газета таржамхо хул. Керттерча редактора гIанд Тебоев Туханага кхоач.

Со цига балха вахача хана, коллективе къахьегаш хиннараш ха яха нах бар. Эггара зIамагIа со а волаш, дар гIулакх. Са цу хана даьннадацар 22 шу мара. Коллектив къонъярга Тухана баьккха хьалхара гIа бар ала мегаргда, со балха дIаэцарах. Редакце болх беш хиннараш бар дуккха шераш цу гIулакха дIаденна нах. Масала, царех вар редактора заместитель, дукхагIдола йоазош дешаш хинна Хамхоев Мустафа, промышленни отдела заведующи Костоев Башир, партийни отдела заведующи Майсигов Саламхан, юртбоахама отдела керте лаьтта Аушев Султан-Хьамид, таржамхо Плиев Ахьмад, бехктокхаме секретарь Котиев Султангири, газет арахецарга хьожаш хинна Эгиев Хьамид, фотокорреспондет Плиев Идрис, машинисткаш Арчакова Азаи Райхьанти, корректор Газдиева Фая.Итташ шераш газете даьха болча царех, Тебоев Тухана тешаме новкъостий хиннабар, хIама хьалхадаккха ца дезаш, сахьато санна нийса а кIаьд ца луш а болх бора цу наха. ХIара дийнахьа кхоллама болхло редактора хьалха Iобилла безаш вар кIезигагIа бале 250 мугI. Уж хила йиш яр ше язбаь е таржам даь. Цу декхарах, дукха хало йоацаш, лоархIабора отделашкара болхлой. ХIаьта а къоаналгахьа лестача наха хала дар командировках аха, хIара дийнахьа кердадар, газет дешача наха дукхагIа товргдар, дезалургдар леха. Цул совгIа, редакцега уж командировке кхувла машен яцар, цхьабараш баха фусам йоацаш, ахча телаш, наьха квартирашка бахар. Ха дIа мел йода коллектив къонъяла йолаелар. Редакце балха баьхкар наьна мотт дика ховш хинна къонабараш. Царех вар Угурчиев Азматгири, Вышегуров Мухьмад, Шадиев Хьусен, Аушев Руслан, Саутиев Ювназ. Цунга хьежжа къонъелар штате боацача корреспондентий тоаба а. Каст-каста редакце хуларех бар студенташ Барахоев Мухьмад, Хамхоева Жимсари, Угурчиев Мухьмад, музея болхло Торшхоева Зарема, театра болхло Кодзоева Дугурхан, иштта кхыбараш. Вешта аьлча, газета дика хургдола хIама хьадара духьала хилацар цунна керте латташ вола Тебоев. Балха хьаахари из лерттIа хьабари мишта хила деза цо хьахьокхар ший масалашца. Iуйран ийс далале ший кабинете дIачуваьлча, делкъийна сахьат даьлча мара аравалацар из, делкъал тIехьагIа ялх даллалца а кхы дукхагIа а ха йоаккхар балхах воаллаш. Балха ханнахьа хьаухари цаухари цу сахьате гуш хулар, хIана аьлча хIара Iуйрийна ийс даьлча редактора кабинете планёрка хулар, арайоала номер а тIехьа тIайоагIараш а ювцаш, болх бер-цабер белгалвоаккхаш а.Тухана кабинета аьрда оагIорахьа дIаьха истолаш латтар, радакце берригача болхлошта Iоховша оттадаь гIандаш долаш. Кабинет ше йоккха яр.Саг уралатта везаш хилацар. КIира чакхдаьлча, кепа мел техача йоазоний, кепа тоханза кийча дадарий рапортичка оттае езар хIаране. Вешта аьлча, болх беш а цабеш а лела йиш йолаш дацар гIулакх, цIенхашттара тIахьожам бар лоаттабеш.

Деррига газет цу хана арадувлар цхьан, гIалгIай, меттала. Цу меттала йоазув дика ховш, цунца кулг шаьрденна бар лакхе хьоахабаь къаьна а къона а редакце болхлой. ХIаьта эрсий, нохчий автораш а хулар бе-беча отделашка гIолла шоай йоазошта кепа етташ. Цар хьаденачарна таржам де кийча багIаш хулар, лаьрххIа из болх беш бола нах. Вешта аьлча, моллагIча меттала из йоазув редакце чуденадале а, бакъда ара-м гIалгIай меттала мара далацар из. Царех цхьадараш Iаьржача шаькъаца тоадийя, нийсдийя хулар, из Тухана кулг дар. Даим Iаьржача шаькъаца яздора цо. Цу гIулакха цун истола тIа латтар из бос бола шаькъа чудетта ручка. ЦIаккха цо сийнача е кхы бос болча ручкаца яздаь дайнадац сона, айса цига яьккхача хана. Хало яле а, редакцера болхлой дIаIемабар цун хатIага (почеркага). Льянов Мустафай йоазув дайначоа, геттара атта хетар Тухана даьр. Мустафай почерк кхетаеш из шеи машинисткаши мара бацар ерригача редакце. Деррига йоазув, вIашагIдоахкаш и яха алапаш яздича санна хулар.

Цхьабола редактораш хул, яздаьр нийса деле а, шоай тайпара тоаде гIерташ. Цу тайпара хIама Тухана дицар. Къаьна журналист хиларах тарра, цо кхетадора, хIара яздеш волча сага ший стиль (мотт) хулга. Цо дукхагIа теркам тIабохийташ хиннарех ши моттиг ювца безам ба са. Эггара хьалха газет ший ханнахьа арадалар Iалашдора цо.Цхьайолча хана бийса яххалца болх безаш нийслора. Масала, мехка столице парте съезд хилча, кхыйола еза моттиг хилча, цига даь къамаьлаш телетайпаца хьалдайтар. Цул тIехьагIа, сихха таржам а даь, эггара хьалха арайоалача газета номер тIа IотIаоттаде дезар из. Цу балха юкъе доккха дакъа лоацар керттерча редактора ше. Деш дола таржам метта шаьреи дешачо атта кхетадергдолаши дора кулгалхочо. Иштта цун таржамаш кепа теха хулар, «Доазол арахьа» яха корта болаш. Цар дувцар дунен бе-беча миIингашкарча политически хьалах лаьца. ШоллагIдола хIама дар, цо даим йоакхо еш, газеташ наха яздари киоскашка гIолла уж дохкари. Районашкара хьакимаш а газета болхлой а оарцагIбоахар, шера а ах шера а газет яздара кампани дIайолаелча. Цар дикка аьттув а боалар цу даькъе. Киоскашка гIолла уж дIа мишта доал, дIа ца далара бахьанаш малагIаш да хьожаш, рейдаш йора. Цу моттиго а тоабора газета болх.

Редактора ше а каст-каста йоазош дора, царна кепа еттар газета оагIонаш тIа. Къаьстта а цо дукхагIа язъеш хиннар яр передовица. Журналисташта ховргда из фу яхилга да. МоллагIа мехка вахарае нийслуш йола лоархIаме моттиг хьа а ийце, цох дора цу тайпара йоазув. Цунна кепа тохар хьалхарча оагIон керттерча, из дIайолаеча моттиге. Цох оалар передовица. ДукхагIйолча хана из язъеш хиннар Тебоев вар. Из хулар тайп-тайпарча дешашта хетаяь: партийни вахара, экономикаца дувзаденнача дешашта, ширача заман Iадаташта, кхычарна.

Цхьа дика оамал яр цун. Къонача журналисташца гIожа воацаш, царех дог лазаш, уж кхобеш вар Тухан. Дуккха шийл зIамагIволча журналистага, тIехъяьккха оаз айеш, гIар еш вайнавац сона из. Цаховш гIалатваьнначоа а таIазар де ца гIерташ, хьехамца из нийсача новкъа ваккха гIерташ хулар. Цхьа моттиг нийсъелар газета болхлочоа тIалаткъаш каьхат яздаь. Кхывар хиннаваларе, журналист дIаваккха хьожаргвар. Бакъда Тебоев сихваланзар. Из дош дикка техкар цо. Ший болхло бехке воацилга гучадаьккхар. Иштта из къахетаме хилар гойташ, цхьаькха цхьа моттиг ювцаргья аз. Со МагIалбика районе командировке хьожаваьвар. Ховш да-кх Шолжа-ГIалий тIара, автобусаш тIа хувшаш, командировке ваха сел атта доацилга. Цу хана-м хIанзчул халагIа дар из. Сарахьа цIаваха кийчлуш со воаллаш, редактор кхайк хьога аьлар приемне ягIача кхалсага. Чувахар со хьаким волча.

— Сали, кхоана Iуйрийна со ва МагIалбике водаш, тIехьа ца вусаш, хьалъаравалалахь, оаха дIавугаргва хьо МагIалбике, — аьлар Тухана. Са гIадвахар дувца боарам боацаш дар. Цу хана эггара дикагIа лоархIаш хиннача «Газ-24» оалача Iаьржача «Волгаца» хилар са районе вахар. Каст-каста нийслуцар корреспондента вахаре цу тайпара моттигаш. Сайна тIадилла декхар кхоачашдаь, ханнахьа цIавар хилар са.

Карарча хана гIалгIай меттаца дувзаденна дукха гIалаташ ду журналаш тIа, книжкаш тIа, телевидене. Тебоевс чIоаггIа къовсам лоаттабора, ше кулг яздеча газета тIа уж ца хилийта гIерташ. Харцахьа яздаь дешаш дувцар планёрка тIа. Цхьайолча хана цхьан деша гонахьа а къовсам боалар. Сона дагадоагIа, Кавкази Дагестани яха дешаш мишта язде деза оахош дийца. Юххера а сайцар, Кавказах Даькъасте аргдолаш, Дагестанах ДаьгIасте аргдолаш. Массарна дIахайташ дар цхьа хIама, орфографи долаш долча дошлоргашка хьежжа хила езилга, хIаране шийна хетача беса ца яздеш. Арадийннача газеташ тIа гIалаташ дукха дий хьажа дагахьа, Тебоевс цхьайолча хана Iилманхошка, гIалгIай меттаца болх беча нахага дешийтар газет. ТIаккха уж редакце а хьийхе, коллектива хьалхашка къамаьл дайтар. Иштта цIенбора, нийсбора газета мотт цун керттерча редактора.

Вахар даим цхьан апарах лелац. Цкъаз, гаьнна дIа-юха ваха везаш, моттигаш нийслу сага вахаре. 1981 шера дар из. Украинерча Херсоне литературан денош дар. Цига гуллуш бар берригача мехкара йоазонхой. Нохч-ГIалгIайченца яхь лелаеш а доттагIала бувзамаш долаш а яр из область. Цудухьа цу литературни цIайна юкъе дакъа лаца вахийта лаьрхIар вай мехкара цхьа нохчои цхьа гIалгIаи. Нохчо хилар Айдаев ЮвшаI, гIалгIай цIерах цига вахар со. Соца венар сол дуккха воккхагIа, аз наькъа эздел леладе дезаш саг вар. Цу хана «Ленина никъ» яхача нохчий керттерча газета редактора балха тIа вар из. ХIаьта со «Сердало» газета мугIарера корреспондент мара вацар.Цунца се вахийтарах а из дикка вовзарах а тахан а тIехьа доаккхал ду аз, хIана аьлча Айдаев кIоарга хьаькъал, сабар, эздел долаш саг вар. Арахьа лелаш ха дезарех дуккха хIамаш Iомадир аз, цунца цу наькъа ваха хиларах. Цхьа кIира хиллал ха яьккхар оаха шинне Херсоне. Эггара хьалха сона бIаргадайра Днепр, украинций хьаьша везар, цар оттаду тух-сискал, культура, Iаьдалаш, оамалаш. Тхо хилар дуккхача къахьегама коллективашка, мезейшка, тIемаш лаьттача моттигашка. Байзар кхыча къамий йоазонхой. Масала, Херсонера Николай Братан, Симферополера Дмитрий Черевичный, Николаевера Вячеслав Качурин, Карачаево-Черкесера Алим Ханфенов. ТIеххьарчоа йоI тIаягIаш совгIат деннадар (панно). КIеззига ха яхано саг вар из, хIаьта со геттара къона вар цу хана. «Сали, – аьлар Ханфеновс, — со къаьно ва укх сурта, хьога дикагIа товргда ер. Согара совгIата да хьона ер». Ший кулг яздаь, сона делар цо из. ЦIавеначул тIехьагIа из диккача хана хьалтеха даьллар редакце са хиннача кабинете.

Со Херсоне ваха везаш волга шийна дIахайча, раьза воацаш хьовзанзар редактор.

— Йоазонхой союзо Херсоне гIо йоах сога, парте обкома а хвош да из, — аьлар аз Туханага.

— Хов сона. ГIо,- аьлар Тебоевс,- цхьабакъда хьона тIадилла цхьа декхар да са. Граждански тIом болча хана, цига лаьттача къовсамашта юкъе дакъа лоацаш хиннаб вай мехкара дошлой. Музейшка гIолла хьаже а хаьтте а уж малашб тахкалахь, хьай вIаштIехьдоале, вайна цох дийя йоазув далахь.

Цо яхачоа мукъарал даь, гаьнарча мехка вахар со. Херсонерча музеера корадир сона цо тIадилла декхар кхоачашдара эша йоазош. Цига Перекоп йоаккхача, Махно керте лаьттача бандашта духьала тIом беш хиннав аьнна белгалваьккхавар гIорваьнна революционер Яндиев ЗаIам. Цох а, тхоаш хиннача Каховках а, цига тачанканна оттадаьча памятниках а йоазув дир аз. Цул совгIа, оахаш бихьар фу никъ бар, мишта яьккхар Украине яьккха ха а дийцар. Уж шеддар вIашагIтехача, юкъерча боарамагIа дIоакхоачаш статья хьахилар цох. Вешта аьлча, Тебоевс сайна тIадилла декхар аз дизза кхоачашдир. ХIаьта а духхьал из цхьа йоазув ийца духьалваха лацар сона сай сий даьча хьакима. Украинаца дувзаденна моллагIа доккха доаца цхьа совгIат да ловра цунна. Сайна зе деш, аз ийцар цо согара дIаэцарг а дацар. Дахчах хьадаь, кIаопилга хьисапе чIоагIа хоза книжка дар, тIера мужалт-ногIар догам даьча аьшкаца (чеканкаца) тоадаь. Из дала лаьрхIар аз Тухана, цун дег чу кIеззига биса а Украинах бола дагалоацам бусаргболаш. Се балха араваьннача эггара хьалхарча дийнахьа уж ши хIама – статьяи книжкеи – Iодиллар аз редактора истола тIа.

— Йоазув даь дика болх баьб Iа, вож-м ца хилча а мегаргдолаш дар. Баркал цох а, — аьлар Тебоевс. Газета аргIанарча номер тIа арадаьлар аз Херсонера дена йоазув.

Духхьал цхьан балхаца белгалвоалаш вац саг. Дуккха кхыдола гIулакхаш, моттигаш хул цун оамал, вахарцара уйла хьагойташ. Царех цхьа моттиг я нахацара гIулакх, хьоашал, доттагIал леладар. Тухана дукха безар аьнна хет сона беррига нах, хIаьта а из волча чубоагIаш, дахар-денар хоатташ, сискалах кхеташ, доттагIий бар цун. Цар а дикка бакъахьарча чулоацамах хьалдузар цун денош. Из вахача Калинина цIерагIча посёлке ваха а вахаш, Туханаца хоза гIулакх, айхха бувзамаш леладеш, вар йоазонхо Плиев Махьмад-СаIид. ДоттагIал леладарал совгIа, газета балха тIа цхьацца гIо дора цо, лоархIамерча дешашца дувзаденна йоазош деш а, царна кепа етташ а. Иштта из волча чубоагIаш бар Плиев Аьдалгире Ахьмад, Галаев Мухьмада Хьасан, Ведзижев Абабукара Ахьмад, университета доазол арахьарча меттай кафедра болхло Мальсагов Уматгире Iалихан, кхыбараш.

Мукъа ха кIезига хулар Тебоевга. МоллагIча дикача журналиста а хилац из кхы дукхагIа. ЦIагIа вале, ара вале керта чу цаI мара хилац –йоазув, йоазув, цIаькха а йоазув. Из лерттIа де дукха го баккха, вахар тахка, наьха теркам дукхагIа тIаозаргбар лаха деза. Иштта дIаух денош, бетташ, шераш. ХIаьта а наггахьа нийслу мукъа ди. Из ха а зехьа йоаяцар Тухана. Шолжа-ГIалий тIара хьалъаравоаллача, Черноречьен магIахьа, дачаш е аьнна лаьтташ деннадар газета болхлошта, цул совгIа ахчаш (ссудаш) деннадар, цига цIенош дергдолаш.

Дуккхачар хьал а дир уж. Царех бар Тухана дезал. ЦIа а даь, сомий гаьнаш а дIаегIа, баьцадаараш дIадувш хаьсаш а долаш, хоза моттиг хилар цох. Ший мукъа ха хилча цига водар дезала да, цох кIеззига салаIар хулар цунна. Иштта цунна гонахьа цIенош даьдар кхыча журналисташа а, царца вIашагIкхетараш чакхдоахар цо ше даче волча заман чухь. Тухана къонгех тхона эггара дикагIа вовзаш хиннар Жабраил вар. Цкъа-дале, из кхычарел дукхагIа воагIар оаха болх беча редакце, шозлагIа-дале, ше а вар журналисташта юкъе болх беш.Телевидене оператор вар из, стационарерча йоккхача дIа-юха лелача камер тIа болх бора цо.Цудухьа массарел гаргагIа вар тхона Жабраил.

— ЦIагIа мишта вар Тухан? – аьнна, шийга хаьттача, Жабраила аьлар:

— ЦIаккха тхога лувш оамал яцар цун. Кхыметтел хьехар а ше дицар цо тхона. Ший ала безам бар наьнага гIолла хьаоалар, из яр даьнеи тхонеи юкъе бувзам лоаттабеш хиннар.

Тебоев Тухан 1983 шера, «Сердало» газетера болх бита а бите, пенсе вода. Цхьабакъда парте обкома кепайоазонцара веррига дIахадийтац из, из хьожаву «Нохч-ГIалгIайчен кIира» яхача газета редакторалла. КIира цкъа арадувлача цу газета тIа дукхагIа хулараш яр бе-бе чулоацам бола объявленеш, телевидене передачай программа. Ше валлалца йолча хана, цу балха тIа хилар из, ший декхар цIена кхоачашдеш чакх а ваьлар. Могаш воацаш вале а, кIалвиса а метта волаш а ха яккханзар цо. 1989 шера 19 августе Тебоев Iабазбика Тухан кхелхав. Из дIавеллав Юкъерча Ачалкхе. Цхьабакъда цунца болх баьча, из вовзаш хиннача наха вицлуц гIалгIай эздий къонах, къаьна журналист, дика, догцIена саг. Вай къаман журналисташ мел болча хана, царна юкъе йоахаш а яхаш а хургья аьнна хет сона цун цIи, Мальсагов Зоврбика, Хаматханов Жабраила, Льянов Мустафай, кхычар цIерашца цхьана. Цо баьча балха мах беш, тайп-тайпарча ханашка цунна тийннад паччахьалкхен совгIаташ. Царех я «1941-1945 шерашкарча Сийлахь-боккхача тIема хана хьинаре къахьегарах» яха майдилг; «Къахьегама сийле бахьане» (1966); «Къахьегама сийле бахьане, Владимир Ильич Ленина 100 шу дизарца» яха майдилгаш. Иштта цунна еннай, «Правда» яхача газета 50 шу дизарца ювзаенна, Нохч-ГIалгIай АССР Лакхерча Совета Президиума грамота.

С. Арчаков,

йоазонхо.

Сурта тIа:

«Сердало» газета

керттера редактор

Тебоев Iабазбика Тухан редакце планерка дIахьош ва (1982 шу).

Сердало

№ 101 (11837), суббота, 15 июля 2017 года

Источник: serdalo.ru
 Читайте также:

В Магасе состоялся детский шахматный турнир ко дню Флага России

В турнире приняли участие 1000 детей со всей республики. Сегодня в Магасе, на площади «Алания» прошло торжественное мероприятие посвященное дню Государственного Флага Российской Федерации. В торжественном открытии мероприятия принимали участие Председатель Правительства Ингуше..

Минкультуры России проведет семинар, посвященный госохране объектов культурного наследия

Третий всероссийский семинар-совещание по вопросам государственного надзора и административной практики в сфере охраны объектов культурного наследия пройдет в Музее Победы с 30 августа по 1 сентября 2017 года. Совещание станет площадкой для диалога и обмена опытом представител..

Евкуров поздравил жителей Ингушетии с Днем Государственного флага России

Глава Ингушетии Юнус-Бек Евкуров поздравил жителей республики с Днем Государственного флага России. В обращении говорится, что этот праздник «наполняет наши сердца чувством гордости за свою великую страну, объединяет многонациональный народ в его стремлении сделать Росс..

В сентябре цены на овощи и фрукты в России снизятся почти на 80%

В сентябре общее снижение цен на продовольственные товары по сравнению с началом лета составит 1,3%, а для плодоовощной продукции — 79,6%. Об этом говорится в письме Минэкономразвития России «О разработке прогноза социально-экономического развития РФ на 2018 год и на пла..

ДОВЕРИЛСЯ? САМ ВИНОВАТ...

В жизни каждого из нас периодически случаются события, которые мы могли бы отнести к разряду удивительных, редких, необычных или попросту новых. Но гораздо реже случается с нами такое, что можно было бы назвать не просто событием, а фактом почти нереальным, ошеломительным и по..

Евкуров оценил готовность школ и детсадов к новому учебному году

Глава Ингушетии утром посетил учреждения образования Магаса и Назрани для проверки уровня готовности к началу нового учебного года, об этом он написал на своей официальной странице в социальной сети «Инстаграм». «После посещения учреждений провёл совещание в новой школе..

Безопасность на воде - прежде всего

В рамках  месячника безопасности и надзорно-профилактической операции «Пляж 2017» сотрудники Главного управления МЧС России по Республике Ингушетия активно продолжают профилактическую работу по недопущению и гибели людей на водных объектах республики. Очередное профилак..

Евлоев Муса в финале Чемпионата мира

В Париже стартовал чемпионат мира по спортивной борьбе.  Напомним, что на него допущены 3 ингушских борца: Калой Картоев (Селим Яшар) (86 кг.) (Турция), Магомед Мусаев (97 кг.), (Киргизия) и Муса Евлоев греко – римская борьба (98 кг.), (Россия). В первый день чемпионата, Муса ..

Мнение редакции интернет сайта riasv.ru никогда не совпадает с мнением, высказанным в новостях.

Пользовательское соглашение   |   Контактная информация   |   Города
Copyright © 2014-2017 riasv.ru - региональное информационное агентство